Akran Zorbalığı, Sosyal-Duygusal Öğrenme ve Değerler Eğitimi Bağlamında Tutumların Dönüşümü: Ferdinand Animasyon Filmi Örneği

Program akışı

• Bu araştırmanın amacı, Ferdinand animasyon filminin ortaokul öğrencilerinin akran zorbalığına yönelik tutumlarını sosyal-duygusal öğrenme ve değerler eğitimi bağlamında nasıl etkilediğini incelemektir. Araştırma, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Sakarya ilinde bir köy devlet ortaokulunda öğrenim gören 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeyindeki toplam 88 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yaklaşımı ile yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde öğrencilere film öncesinde ve sonrasında akran zorbalığına ilişkin açık uçlu sorular yöneltilmiş; ayrıca öğrencilerin filmden edindikleri duygusal deneyimleri ortaya koymak amacıyla film kendilerine ne hissettirdiğini ifade etmeleri ve bu yaşantılarını resim yoluyla yansıtmaları istenmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz ve görsel içerik analizi yöntemleri ile incelenmiştir. Araştırma bulguları, film öncesinde öğrencilerin zorbalık kavramını büyük ölçüde fiziksel davranışlar üzerinden tanımladıklarını; film sonrasında ise duygusal zorbalık, sosyal dışlanma ve empati gibi boyutları içeren daha kapsamlı bir anlayış geliştirdiklerini göstermektedir. Ayrıca öğrencilerin zorbalıkla baş etme stratejilerinde karşılık verme ve kaçınma gibi tepkisel yaklaşımlardan uzaklaşarak iletişim kurma, yardım etme ve destek olma gibi yapıcı ve sosyal etkileşim temelli stratejilere yöneldikleri belirlenmiştir. Bununla birlikte öğrencilerin zorbalığın duygusal etkilerine ilişkin farkındalıklarının arttığı; üzüntü, yalnızlık ve korku gibi duyguları daha belirgin biçimde ifade ettikleri görülmüştür. Çizim verileri incelendiğinde, öğrencilerin en çok üzüntü, yalnızlık ve empati temalarını yansıttıkları, karakterle özdeşleşme eğilimi gösterdikleri ve şiddet karşıtı değerleri benimsedikleri dikkat çekmektedir. Çizimlerde yer alan görsel unsurlar, öğrencilerin yalnızca filmdeki olayları değil, aynı zamanda kendi duygusal yaşantılarını ve sosyal deneyimlerini de yansıttıklarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Ferdinand animasyon filminin öğrencilerin akran zorbalığına yönelik tutumlarında duygusal, bilişsel ve davranışsal düzeyde olumlu bir dönüşüm sağladığı söylenebilir. Bu bulgular, film temelli öğretim uygulamalarının sosyal-duygusal öğrenme süreçlerini desteklemede ve değerler eğitimi kazandırmada etkili bir araç olabileceğini ortaya koymaktadır.